GRUDZIEŃ W HISTORII PRL

Grudzień 1970

Genezą protestów robotniczych na Wybrzeżu w 1970 roku była tzw. „operacja cenowa”. Kilkanaście dni przed świętami Bożego Narodzenia planowana podwyżka cen wielu artykułów spożywczych uderzała w rodziny o najmniejszych dochodach.  Poinformowanie odbyło się w taki sposób, że nikt nie mógł kupić towarów po starych cenach, bo sklepy były zamknięte, a podwyżka obowiązywała od następnego dnia. 14 XII pracownicy Stoczni im. Lenina w Gdańsku rozpoczęli protesty przeciwko podwyżce i domagali się jej cofnięcia. Początkowy protest po gmachem KW PZPR przerodził się w ciągu kilkunastu godzin w zamieszki, gdzie władza użyła Milicji Obywatelskiej do stłumienia protestów. Padły granaty gazowe rozpoczęła się przemoc. Następnego dnia wprowadzone zostało wojsko na ulice Gdańska i doszło do rozlewu krwi – wojsko strzelało do protestujących.  Strajki robotników ogarnęły całe  Wybrzeże (Elbląg, Gdynię, Słupsk, Szczecin).

Symbolem grudniowej tragedii był Zbyszek Godlewski – postać z „Ballady o Janku Wiśniewskim”. Piosenka ta stała się symbolem Grudnia 70, co zostało przedstawione w filmach „Człowiek z żelaza”, „Czarny czwartek”. Wypadki grudniowe 14-19 XII 1970 r. zostały stłumione przy użyciu 27 tysięcy żołnierzy oraz 550 czołgów, 750 transporterów opancerzonych i 2100 samochodów. Dwa lata wcześniej w 1968 r. władze polskie wysłały do stłumienia praskiej wiosny – 24 tysiące oficerów i żołnierzy, 647 czołgów, 566 transporterów, 191 dział i moździerzy, 84 działa przeciwpancerne, 96 dział przeciwlotniczych, 4798 samochodów i 36 śmigłowców  – to pokazuje skale buntu społecznego.

Protest robotników był tłem do zmiany władzy Władysława Gomułkę zastąpił   I sekretarz KW PZPR w Katowicach Edward Gierek, rozpoczął się nowy okres  budowy „Drugiej Polski”. W pamięci naszych rodziców rozpoczęła się najlepiej wspomniana dekada PRL, która skończyła się również protestami i rozlewem krwi -wprowadzeniem stanu wojennego.

https://histmag.org/Gospodarka-PRL-dekady-Edwarda-Gierka-1970-1980-6186

https://polskiemiesiace.ipn.gov.pl/mie/wszystkie-wydarzenia/grudzien-1970/historia/114839,Historia.html

https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2020-12-14/50-lat-temu-wybuchly-strajki-na-wybrzezu-poczatek-grudnia-70/?ref=slider

https://www.youtube.com/watch?v=uw9VRnfl9no  Kazik – Ballada o Janku Wisniewskim [Official Music Video]

Arkadiusz Jackowiak

Grudzień 1981

W sierpniu 80 roku , 10 lat po grudniowej tragedii doszło do kolejnych strajków robotników na wybrzeżu. Początkowe postulaty ekonomiczne zostały uzupełnione o polityczne i socjalne. Władze zawierając tzw. porozumienia sierpniowe z robotnikami, miały świadomość, że nie zapanują nad 10 milionowym ruchem, wpieranym przez papieża Polaka – Jana Pawła II (Karola Wojtyłę). Powstały wówczas sztab operacji „Lato-80” planował rozwiązanie siłowe konfliktu. W listopadzie powstał sztab roboczy (członkowie  partii, wojska, MSW i Prokuratury Generalnej), którego zadaniem miało być przygotowanie stanu wojennego. Były też naciski z Moskwy, trwały manewry „Sojuz ‘81” i funkcjonariusze KGB i Armii Czerwonej udzielali wskazówek władzom polskim w celu „rozwiązania” sytuacji.  W październiku 81 doszło do zmiany I sekretarza KC PZPR, którym został Generał Jaruzelski. Wprowadzony przez WRON stan wojenny w Polsce (1981-83) miał zniszczyć Solidarność i podzielić ją wewnątrz. W ten sposób grudzień stał się jednym z najbardziej krwawych i znaczących miesięcy w historii powojennej polski.

https://edukacja.ipn.gov.pl/edu/materialy-edukacyjne/infografiki-historyczn/polskie-miesiace/129133,Grudzien-1981.html

https://przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/76895,Stan-wojenny-Od-kulminacji-do-normalizacji.html?fbclid=IwAR1HrNdA6cqe3AAH1bEVlwb_ZEUy1jPf3B2gZFH-5_AHnUF-VwdKBNS4Bks

https://www.youtube.com/watch?v=pnMGDSCwuIA  Czołgi na ulicach Gdańska w stanie wojennym [Z ARCHIWUM IPN]

#StanWojenny #Gdańsk #Solidarność

https://www.youtube.com/watch?v=Xh5SoGmG8XY  𝐒𝐓𝐀𝐍 𝐖𝐎𝐉𝐄𝐍𝐍𝐘 𝐰 𝐏𝐑𝐋 – Przystanek Historia odc. 11

#Jaruzelski #StanWojenny #Solidarność

Arkadiusz Jackowiak